Lokalne fotke - stare i nove

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 08 Okt 2015, 22:49

Nastavljajući posle dužeg vremena ovaj mali serijal posvećen zavičajnim fotografijama – tim najreljefnijim i najubedljivijim istoriografskim dokumentima - prikazaćemo danas, na potpuno zaboravljenu 70-godišnjicu oslobođenja Sente u II svetskom ratu, jednu fotografiju koja evocira uspomene na jednu drugu, pomodnim društvenim uzusima marginalizovanu epohu, u kojoj odavanje pijeteta nevinim žrtvama obespravljenosti, terora i kasapljenja nije bilo zavisno od političke ili nacionalne pripadnosti žrtava.

Fotografija potiče iz 1979. godine, a prikazuje segment komemorativne svečanosti koja je povodom tadašnjeg Dana grada bila upriličena na senćanskom Gornjegradskom groblju, a ispred spomen-obeležja (rad Nandora Glida) koje je podignuto u čast svih tragično preminulih senćanskih žrtava II svetskog rata i fašističke okupacije.

Slika

Gornjegradsko groblje, 8. X 1979. - predstavnici grada, lokalnih društveno-političkih organizacija, radnih kolektiva i senćanskog garnizona JNA polažu vence na spomen-obeležje senćanskim žrtvama II svetskog rata i fašističke okupacije i odaju im počast minutom ćutanja

Iskreno se nadam da će ovaj od strane šire senćanske javnosti danas gotovo potpuno zaboravljeni foto-dokument predstavljati koristan doprinos zavičajnoj istoriji Sente, za čije je istinsko upotpunjenje potrebno mnogo više od puke intelektualne želje i amaterske rešenosti da se sa njom započne. Evidentno je, naime, da će mnogo veći problem predstavljati veličina napora da se u dotičnom poslu istraje i da se on zaista i završi.
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Upravnik » 10 Okt 2015, 17:14

Tadašnji predsednik SUBNOR-a Senta drug Šinkovič.
(U sredini fotke sa naočarima i zakopčanim sakoom)
Nadalje... drug Ljesar, drug Muči, drug Bin, drug Kopas, drug major Bradić...
Не бојим се од вражјега кота,
нека га је ка на гори листа,
но се бојим од зла домаћега".
Korisnikov avatar
Upravnik
SiteAdmin
 
Postovi: 2371
Pridružio se: 08 Dec 2010, 00:54

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 10 Okt 2015, 20:40

Mala nadopuna: tadašnji član Predsedništva OK SKJ drug Šinkovič, te (leđima okrenuti) drug Krivokapić, drugarica Ćurčić, drug Čabi, drug Šećerov... :)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Upravnik » 11 Okt 2015, 08:58

Nikad sebi oprostiti neću kako druga Duku nisam prepoznao. Pa makar i sa leđa. :(
Не бојим се од вражјега кота,
нека га је ка на гори листа,
но се бојим од зла домаћега".
Korisnikov avatar
Upravnik
SiteAdmin
 
Postovi: 2371
Pridružio se: 08 Dec 2010, 00:54

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 11 Okt 2015, 23:39

Nemoj nam Ti tužan biti ove kišne noći. Biće jošte ovde i fotosa inih, te će memorija Tvoja opet do izražaja doći. ;)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod tanja » 20 Okt 2015, 15:24

Bibliotekar je napisao:Kralja Pere. Toržestveni Rojalisti Senćanski smatraju, naime, da je od biste kralja Pere (bronza, 70 kg) zasigurno preostao neki deo (skriven ako već ne u katakombama Gradske kuće, a onda na nekom drugom lokalitetu).

No sama mehaničko-ekonomska svojstva dotičnog spomeničkog materijala, kao i pronalaženjem narečenog mramornoga fragmenta opločja postamenata oba spomenika dokazana sklonost Senćana ka reciklaži umetničkih artefakata, ne ostavljaju previše nade za sam nalaz iste (bilo u celini, bilo u fragmentima). :|


Nađe li ti Peru??
The only difference between a good day and a bad day is your attitude.
Korisnikov avatar
tanja
 
Postovi: 400
Pridružio se: 08 Dec 2010, 14:15
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod branko » 20 Okt 2015, 22:20

Nije još našao ni kradljivca bicikla od pre koju deceniju...
Sve naše nevolje dolaze otuda što nismo spremni da umremo od gladi.
Korisnikov avatar
branko
Globalni moderator
 
Postovi: 10536
Pridružio se: 08 Dec 2010, 17:14

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 21 Okt 2015, 01:38

Od bronzanoga Pere nema, Sele, ni najmanjega traga. A onome pak kontemporarnome, od krvi i mesa, permanentno nadolazi kreativna snaga... :ugeek:
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod tanja » 22 Okt 2015, 15:57

Dakle, ni Pere ni bicikla? Nemam reči stvarno... :-s
The only difference between a good day and a bad day is your attitude.
Korisnikov avatar
tanja
 
Postovi: 400
Pridružio se: 08 Dec 2010, 14:15
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 22 Okt 2015, 17:32

Oh, mene nepronalaženje Bronzanoga Pere, Sestrice, ni najmanje ne iznenađuje, dapače. A osobito usled postojanja jedne srazmerno malo poznate istoriografske činjenice: Uredbe Ministarstva odbrane Kraljevine Mađarske o rekviziciji spomenika načinjenih od bakra i bronze u ratne svrhe (br. 24 799 od 14. decembra 1917.), a koja je zvanično još uvek bila na snazi i 1941!

Slika

Zaglavlje Uredbe Ministarstva odbrane Kraljevine Mađarske o rekviziciji spomenika načinjenih od bakra i bronze u ratne svrhe br. 24 799 od 14. decembra 1917.

Samo su istorijski & tehnološki nedovoljno informisana lica uopšte i mogla da veruju u mogućnost očuvanja mađarskom državnom interesu suprotstavljenog spomen-obeležja načinjenog od strategijski izrazito deficitarnog i za ratni napor esencijalnog tehnološkog materijala u ratnim uslovima. Ja pak u pomenutu kategoriju nikada nisam spadao, budući da sam odmalena voleo da prebiram po prašnjavim i od gotovo svih zaboravljenim knjigama i časopisima, koji su mi pak otkrivali jedan potpuno drugačiji svet. ;)

Koristim stoga priliku da Tebi (a i drugim za ovu tematiku zainteresovanim osobama) predočim jedan izuzetno redak dokumentarni snimak koji, istini za volju, potiče još iz 1916. godine, ali koji gotovo savršeno ilustruje suštinu jednog bazično tehno-ekonomskog problema koji je bio i ostao aktuelan u svim vanrednim situacijama: problema nedovoljnog nivoa strategijskih rezervi obojenih metala u ratnim uslovima.

Slika

Privremeno slagalište bronzanih crkvenih zvona koja čekaju na transport do livnice i sledstveno pretapanje u vojni materijal – Debrecen, avgust 1916.

Stoga pomanjkanje nalaza Bronzanoga Pere za istinske poznavaoce istorije XX veka ne bi trebalo da predstavlja ni najmanje iznanađenje. :ugeek:

A što se pak bicikla iz 1964. godine tiče, u svoju odbranu mogu da kažem jedino to da zvanično nisam bio opunomoćen da vršim ma kakve istražne radnje u dotičnom slučaju.

Da jesam, isti bi bio nađen u roku od 24 časa. Slika
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 13 Apr 2016, 00:03

A nakon istinski poduže pauze, evo i novih foto-dokumentarnih priloga istoriji Sente u XX veku.

Ovoga puta prezentovaćemo neke srazmerno malo poznate fotose iz fototeke senćanskog Gradskog muzeja koji svedoče o prvom faktičkom danu okupacije Sente u II svetskom ratu – o kasnim popodnevnim časovima 12. aprila 1941. – tokom kojeg su jedinice 9. brigade Mađarskog kraljevskog domobranstva zapravo zauzele Sentu.

Tog po mnogo čemu sudbonosnog dana tragični niz zbivanja bio je započet negde oko 2.30 časova izjutra, kada su pripadnici inženjerijskog odreda Jugoslovenske kraljevske vojske digli u vazduh senćanski drumsko-železnički most. Eksplozija je po svedočenjima Senćana koja su prikupljena tokom šezdesetih godina XX veka, a koja su potvrđena mnogim fotografijama iz toga vremena, bila veoma jaka, te su znatne štete nastale i na okolnim zgradama. Kuće koje su se nalazile neposredno uz reku Tisu ostale su bez krovova koje je vazdušni pritisak naprosto oduvao, dok su svi prozori na javnim zgradama u centru grada - Gradskoj kući, Gimnaziji, hotelu „Rojal” i Plebaniji Sv. Stefana - bili razbijeni.

Drugo od strane inženjerijskih jedninica JKV planirano rušenje – uništenje senćanske kasarne – bilo je sprečeno od strane u interregnumu oformljene mađarske Narodne straže, čiji su brojni i dobro organiyovani članovi pravovremeno presekli štapin koji je vodio do već postavljenih ekslozivnih punjenja.

Tokom prepodnevnih časova lokalna komanda mađarske Narodne straže uspostavila je i inače do tada prekinute telefonske veze sa okolnim naseobinama i obavestila se o tome da su jedinice Mađarskog kraljevskog domobranstva prešle mađarsko-jugoslovensku granicu, kao i o tome da one prodiru dalje u pravcu juga.

Mađarske jedinice koje su bez otpora nastupale pravcem Horgoš – Martonoš – Kanjiža – Senta pripadale su inače V korpusu Mađarskog kraljevskog domobranstva pod komandom general-pukovnika Antala Šileija, tačnije njegovoj 19. pešadijskoj brigadi pod komandom general-majora Jožefa Čatarija. O prispeću mađarskih vojnika u Kanjižu prvi je izvestio tamošnji prodavac radio-aparata Ferenc Grim, koji se idući svojim motociklom u pravcu Horgoša susreo sa mađarskim vojnicima.

Inženjer Peter Majoroš iz Sente je na tu vest, a u svojstvu člana štaba lokalne senćanske Narodne straže, krenuo svojim automobilom u izviđanje u pravcu Adorjana i telefonom je sa tamošnje železničke postaje javio u grad da se mađarske trupe kreću prema Senti. Negde oko 15.30 časova na nastupajuće Honvede je u okolini železničke stanice na Gornjem Bregu otvorena puščana vatra od strane nepoznatih lica, no ista je ubrzo prestala. Senćanski Narodni stražari su potom Majoroševim automobilom dovezli u grad prvog mađarskog vojnika: honveda Đerđa Dudaša. Njemu se uskoro priključio i narednik Banhidi sa 20 članova njegovog biciklističkog voda, dok je oko 19 časova u Sentu prispeo i natporučnik Mikuš sa svojim vojnicima – svi iz sastava 13. Miškolčkog pešadijskog puka.

Slika

Senta, 12. IV 1941. – 18 časova : raskršće današnjeg Glavnog trga (tada Trg kralja Petra) na potezu Gradske kuća – Plebanija Sv. Stefana

U pozadini se jasno vidi nedovršena (i 1947. definitivno porušena) zgrada Crkve sv. Ištvana koja je bila alocirana na području današnjeg Gradskog parka (ispred pravoslavne Crkve sv. Arhangela Mihaila).

Na narednoj fotografiji koja je načinjena na istom mestu samo nekoliko trenutaka kasnije uočava se da mađarski vojnici na brzinu postavljaju mitraljez uz živicu parka (segment fotografije između fotografu bliže sadnice i već formiranog, no okresanog stabla na suprotnoj strani kolovoza). Jedan mađarski vojnik upravo pretrčava kolovoz u pravcu Plebanije i hotela „Rojal”.

Slika

Senta, 12. IV 1941. – 18 časova : raskršće današnjeg Glavnog trga – postavljanje mitraljeza „Švarcloze” koji je okrenut ka zgradi senćanskog suda

Očevidno se spremajući za utvrđivanje dostignutog položaja na centralnom gradskom trgu do dolaska glavnine, mađarski vojnici su odmah nakon postavljanja teškog mitraljeza na pravac ka južnom odseku trga počeli užurbano da dovlače na poziciju pred Gradskom kućom i drugo teško oružje – ovoga puta protivtenkovsku pušku „Soloturn” M – 36 kalibra 20 mm koju nose dva pripadnika biciklističkog voda. Prethodno pomenuta mitraljeska posada koja se pozicionirala uza živicu Gradskog parka ovoga puta vidi se znatno jasnije.

Slika

Senta, 12. IV 1941. – 18 časova : raskršće današnjeg Glavnog trga – donošenje PT puške „Soloturn” M - 36 od strane pripadnika biciklističkog odreda

Mađarski vojnici očito nisu znali da u ovom području Jugoslovenska kraljevska vojska nije raspolagala oklopnim vozilima, ali je indikativno da se vojnici spremaju za kordonsku odbranu dostignute linije, sa ukrsnim uzajamnim prekrivanjem borbenih pozicija. Isto je tako uočljivo i to da je protivtenkovska puška primarno usmerena ka tornju senćanske pravoslavne crkve, što jasno ukazuje na sumnju u postojanje protivničkih snajperista koji su skriveni po višim zgradama u gradu.

Slika

Senta, 12. IV 1941. – 18 časova : raskršće današnjeg Glavnog trga – PT puška „Soloturn” M- 36 je primarno pozicionirana ka tornju senćanske pravoslavne crkve

Prema do sada raspoloživim podacima do 18 časova tog sudbonosnog 12. aprila 1941. već su bile pale i prve žrtve okupacije – senćanski policajac Momčilo Ivković (star 26 godina) i Jevrejin Mikloš Polak (star 32 godine), koji pak – ne računajući šestoro pripadnika vojske Kraljevine Jugoslavije koji su usmrćeni od strane nemačke Luftwaffe prilikom njenih napada na Sentu 6. i 7. aprila 1941. godine – predstavljaju prve Senćane koji su položili svoje živote u II svetskom ratu.

Tragedija prvih dana okupacije je kulminirala zbivanjima koja su se dogodila nešto kasnije – u periodu od 13. do 16. aprila, o kojima ćemo pak nešto više reći nekom drugom prilikom.
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 04 Maj 2016, 22:08

Potaknut komemorativnom opaskom naše Pionirske tratinčice ovdašnje, koristim priliku da u ovom tematskom nizu istavim jednu do sada javno neprezentovanu fotografiju koja evocira uspomene na jedan istinski znamenit događaj iz danas prigodno anatemisane tzv. „samoupravne socijalističke epohe” grada Sente, tačnije na skup koji je davne 1985. bio upriličen u Velikoj sali senćanske Gradske kuće, a prigodom predstavljanja istorijskim uspomenama krcate i istoriografski i danas relevantne knjige Koste Nađa „Druže Tito - rat je završen”.

Slika

Senta, 25. XII 1985. - Velika sala Skupštine opštine, promocija knjige Koste Nađa „Druže Tito - rat je završen”

Neporeciva prednost foto-dokumentarnih materijala ogleda se u njihovoj neupitnoj verodostrojnosti, koja pak istorijsko vrednovanje jedne epohe čini imunim pred neumitnim i nesmiljenim rešetom ljudskog zaborava i dnevnopolitičke pragmatike. Za nadati se je da će prezentovanje ovih foto-materijala omogućiti narednim pokoljenjima sticanje realnije predstave o tome šta je za pripadnike prethodnih generacija značila jedna istorijska epoha ispunjena treptajem nade u ispunjenje odavno žuđene slobode i sigurnošću pred izazovima egzistencije, a vrsnicima odnosne epohe makar i par lepih uspomena na jedno doba u kojem je nada u ostvarenje boljega sveta još uvek ispunjavala ljudska srca.
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Upravnik » 05 Maj 2016, 21:58

Ja likova... sunce ti žarko... pa još u prvim redovima samozvani borci... :o
Не бојим се од вражјега кота,
нека га је ка на гори листа,
но се бојим од зла домаћега".
Korisnikov avatar
Upravnik
SiteAdmin
 
Postovi: 2371
Pridružio se: 08 Dec 2010, 00:54

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod branko » 05 Maj 2016, 22:17

Red četnika, red partizana.
Sve naše nevolje dolaze otuda što nismo spremni da umremo od gladi.
Korisnikov avatar
branko
Globalni moderator
 
Postovi: 10536
Pridružio se: 08 Dec 2010, 17:14

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 26 Maj 2016, 00:36

A u nastavku našeg malenog foto-dokumentarnog serijala evo i uspomena o jednom nezaboravnom majskom događaju iz danas gotovo posve zaboravljene 1978. godine, koji je, van svake sumnje, negde duboko još uvek prisutan u srcima svih pionira mlađanih. ;)

Štafeta mladosti, taj simbol socijalističke Jugoslavije, bila je zdušno prihvaćena i od strane radnih ljudi i građana Sente kao jedan od najvećih praznika. Tog gotovo nepojamno davnog 21. maja 1978. u gradu su se već od ranih jutarnjih časova mogli primetiti praznična živost i veselo raspoloženje Senćana. Lepo, sunčano vreme, još je više doprinelo masovnom izlasku ljudi na doček Štafete mladosti, koja je nošena rukama najboljih omladinaca zemlje hrlila ka Beogradu. Od osam časova izjutra toga dana okupljeni građani bili su u prilici da čuju borbene pesme koje su emitovane preko razglasa. Nešto kasnije, članovi amaterskih folklornih grupa prikazali su narodne igre svih naroda Jugoslavije, a harmonikaški i duvački orkestri su odsvirali splet narodnih i revolucionarnih pesama.

U devet časova i četrdeset minuta začuo se zvuk sirene, a jato golubova vinulo se ka azurno plavom senćanskom nebu. Ubrzo su Senćani mogli da vide i automobil SUP-a, a iza njega Štafetu maldosti u pratnji omladine.

Nakon predaje štafete predsedniku OK SSRNV na svečanoj tribini ispred Gradske kuće, svečani telegram drugu Titu pročitali su na srpskohrvatskom i mađarskom jeziku (tada) mladi Titovi pioniri:

Slika

Čitanje pozdravnih telegrama drugu Titu na svečanoj tribini ispred Gradske kuće u Senti 21. maja 1978.

Predajući štafetu novom nosiocu uz želje pionira, omladine, pripadnika JNA i svih radnih ljudi i građana naše opštine da nam drug Tito još dugo živi i da zajedno sa njim još dugo praznujemo ovaj dan u miru i slobodi, Štafeta je pozdravljena burnim aplauzom Senćana krenula dalje put Beograda, ispraćena pesmom „Druže Tito, mi ti se kunemo”:

Slika

Štafetu je ponela najbolja omladinka

Nakon odlaska štafete, pioniri, onladina i građani Sente razmileli su se po gradu, proslavljajući prolazak Štafete mladosti kroz naš grad.

Godine su pak nastavile da prolaze nervoznim korakom...
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Upravnik » 26 Maj 2016, 09:35

Kako bi onaj okupator Italijan u ''Kapelskim kresovima'' rekao: ''Nome e cognome'', a ona odgovorila ''Mara Lukšina'', tako i ti navedi neka imena sa fotografija. Ako ništa drugo, ono bar da se smejemo, jer se danas neki od njih, sasvim sigurno, kunu u demokratiju.

:D :D :D
Не бојим се од вражјега кота,
нека га је ка на гори листа,
но се бојим од зла домаћега".
Korisnikov avatar
Upravnik
SiteAdmin
 
Postovi: 2371
Pridružio se: 08 Dec 2010, 00:54

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod branko » 26 Maj 2016, 09:42

Ja prepoznah samo Bin Jošku. I da nije devojka koja nosi štafetu Dragana Đurić?
Sve naše nevolje dolaze otuda što nismo spremni da umremo od gladi.
Korisnikov avatar
branko
Globalni moderator
 
Postovi: 10536
Pridružio se: 08 Dec 2010, 17:14

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 26 Maj 2016, 18:25

Izdaje li nas to memorija, pioniri moji maleni? Ništa Vi ne brinite - tu sam ja da Vas podsetim na mlađahne dane & drugove stare. Elem, štafetu je primio i svečani govor održao predsednik Opštinskog komiteta Socijalističkog saveza radnog naroda Vojvodine drug Vladimir Stepančev, a telegrame su pročitali učenik VI razreda Aleksandar Atlagić i učenica III razreda Hajnalka Kiš.

Štafetu je ponela uzorna učenica senćanske Gimnazije Slobodanka Todorov, dok su se u njenoj pratnji nalazili kajakaš Josif Šećerov (osoba odevena u trenerku u prvom planu) i najbolji mladi radnik - samoupravljač iz senćanske Fabrike šećera TE-TO Jožef Molnar Čikoš. :)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod branko » 26 Maj 2016, 19:28

Trebao sam i ja zapisivati....
Sve naše nevolje dolaze otuda što nismo spremni da umremo od gladi.
Korisnikov avatar
branko
Globalni moderator
 
Postovi: 10536
Pridružio se: 08 Dec 2010, 17:14

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 26 Maj 2016, 20:16

Tja, šta da se radi kada nisi bio konferansije svečanog programa. :)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4123
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

PrethodniSledeća

Povratak na VAROŠARIJE

Ko je OnLine

Korisnici koji su trenutno na forumu: Nema registrovanih korisnika i 1 gost