Lokalne fotke - stare i nove

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 02 Avg 2016, 22:19

A posle ovog malenog dokumentarno-debatnog serijala posvećenog poznoj samoupravno-socijalstičkoj epohi zavičajne istorije miloga nam grada, evo i jednog upravo pribavljenog i sve do danas zavičajnoj istoriografiji grada Sente apsolutno nepoznatog, istinski unikatnog fotosa, koji jednom za svagda konačno rešava čitav niz još uvek neraščišćenih pitanja vezanih za čuvenu senćansku socijalno-istorijsku misteriju o definitivnoj sudbini biste kralja Petra I Ujedinitelja, a koja je dotično umetničko delo zadesila meseca aprila zlehude 1941. godine:

Slika

Ratni snimak oborene i oskrnavljene biste Kralja Petra I na senćanskom Glavnom trgu

Neporeciva prednost fotografije u istoriografskim istraživanjima ogleda se u njenom definitivnom verizmu, koji eventualni interpretativni kontekst i iz njega proističuće vrednovanje odnosnog istorijskog događaja i njegovih socijalnih konsekvenci čini irelevantnim. Naravno, istinski validno tumačenje nekog istorijskog snimka tesno je povezano sa korpusom neupitnog činjeničnog znanja koje tumači istorijskog fotosa poseduju. Pokušajmo stoga, poštovane dame i gospodo, da proniknemo u pomalo kriptičnu sadržinu ovog ovekovečenog istorijskog trenutka.

Neka nam večno uzoriti primer gospođe Konstance Babington-Smit i rezulatata njenog minucioznog i posvemašnjeg foto-detektivskog istraživanja bude inspiracija u našem zajedničkom istoriografskom poduhvatu. ;)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4066
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 19 Avg 2016, 03:46

Stara srpska uzrečica kaže da nema pravog rata bez Nemaca i Turaka. Upravo zato, poštovane dame i gospodo, sa osobitim zadovoljstvom koristiom priliku da Vam predstavim novootkrivenu i za sada jedinu poznatu fotografiju o prisustvu pripadnika nemačkog Vermahta u Senti tokom Drugog svetskog rata, a koja pak umnogome menja do sada postojeću sliku o faktičkim ratnim zbivanjima u milom nam gradu.

Slika

Senta, 1944. – pripadnici Vermahta na raskrsnici ispred tzv. Vujićeve kuće okruženi radoznalim lokalnim stanovništvom i podjednako animiranim pripadnicima Mađarskog Kraljevskog Domobranstva

Fotografija je snimljena neutvrđenog dana 1944. godine na početku negdašnje Lenjinove, a danas Ađanske ulice, na raskrsnici kod Gradskog parka, to jest ispred prelepe tzv. Vujićeve kuće (locirane preko puta popularne senćanske kafeterije „Minjon”) , sa njenim apsolutno unikatnim i stoga distinktivnim nizom radnji sa karakterističnim elementima ritmizovane fasadne plastike na pročelju i ovalnim svodovima izloga koji su se nalazili (a koji se i sada nalaze!) u prizemlju dotične zgrade, koja je, srećom, ostala u gotovo nepromenjenom obliku sačuvana do danas.

Štaviše - pomenute poslovne prostorije jošte funkcionišu u svojoj prvobitnoj nameni - no ovoga puta, avaj, kao prodavnica rabljene Europske Odeće... :roll:

Budući da o ovoj uistinu jedinstvenoj fotografiji ne postoji ma kakav drugi podatak, eventualno otkrivanje novih činjenica vezanih za nju i za način na koji je nastala bi bio od neprocenjive važnosti po ovaj segment zavičajne istorije našeg grada.

Pokušajmo stoga, poštovane dame i gospodo, da otkrijemo još nešto o ovoj intrigantnoj fotografiji i time doprinesemo upotpunjenju zavičajne istorije našeg grada. :)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4066
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 16 Mar 2017, 01:20

A nakon poduže pauze, evo i nove unikatne i zavičajnoj istoriografiji sve do sada apsolutno nepoznate fotografije koja zorno predočava jedan srazmerno izuzetno malo istraženi segment istorije grada Sente – period Drugog svetskog rata i tadašnje okupacije, odnosno istorijat jednog i danas izuzetno aktuelnog kapitalnog objekta grada – senćanske Kasarne.

Slika

Senta, 1942. - svečano polaganje zakletve pripadnika 1. Oklopnog bataljona Prve konjičke divizije Mađarskog kraljevskog domobranstva

Ova fotografija koja je snimljena neutvrđenoga dana 1942. godine nedvosmilseno potvrđuje srazmerno malo poznatu činjenicu da je senćanska kasarna tokom II svetskog rata služila kao nastavni i boravišni centar mađarskih oklopnih jedinica, pri čemu su u objektu koji je izvornim planom g. Eugena Ermakova iz 1933. bio predviđen kao pešadijska pukovska kasarna vojske Kraljevine Jugoslavije bile smeštene dve izrazito tehničke jedinice Mađarskog kraljevskog domobranstva – 1. Konjički oklopni bataljon (sa jednom mešovitom oklopnom četom, dve čete lakih i dve čete teških tenkova) i 4. motorizovana inženjerijska četa sa mostovnim trenom Prve konjičke divizije Mađarskog kraljevskog domobranstva.

Istinski unikatnu informaciju pružio je zapravo segment fotografije na kojem se (za razliku od usled refleksije nečitljive registarske oznake na zadnjoj strani lakog tenka M-38 Toldi I) uočava registarska oznaka mađarskog izviđačkog oklopnog automobila-točkaša M-39 Čaba (183 Pc + Mađarski državni grb na beloj kvadratnoj osnovi). Na osnovu nje bilo je moguće utvrditi da fotografisano vozilo nedvosmisleno pripada tzv. Drugoj seriji od 32 vozila koja su sa tzv. pancirnom nadgradnjom – sa nadgradnjom od kaljenog čelika za primenu u borbenim jedinicama) bila izrađena tokom 1940. godine u čepelskoj fabrici „Vajs Manfred”, te da je isto predstavljalo operativno, a ne pak trenažno ili policijsko oklopno borbeno vozilo toga tipa.

Na fotografiji se isto tako jasno vidi i to da je svečanost bila upriličena na zborištu ispred centralne zgrade, dok se u pozadini desnog krila glavne zgrade kasarne, iza postrojenih domobrana, jasno uočava i tokom 1941-1942. po projektu mađarskog arhitekte Hojera H. Kunca podignuta zgrada artiljerijske konjušnice sa omanjom zgradom vojničkog kupatila ispred nje (mnogo godina kasnije iza pomenute zgrade, a ispred zgrade oftalmološkog i neuropsihijatrijskog odeljenja senćanske Bolnice, bili su od strane JNA podignuti i savremeni servisni hangari i nastrešnicom opremljeni ogromni depo za modernu oklopnu tehniku).

Između dveju pomenutih zgrada isto se tako jasno u daljini naziru i pročelja privatnih kuća smeštenih na raskrsnici sadašnje Karađorđeve i Pristanišne ulice.

Imajući u vidu činjenicu da su na fotografiji jasno uočljiva stabla ispred pročelja artiljerijske konjušnice lišena lisnog pokrivača, može se zaključiti da je fotografija snimljena u rano proleće (februar-mart) ili u kasnu jesen (oktobar-novembar) pomenute godine. Naravno, utvrđivanje tačnog datuma nastanka fotografije predstavljaće predmet daljeg istraživanja. ;)
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4066
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Re: Lokalne fotke - stare i nove

Postod Bibliotekar » 02 Maj 2018, 04:06

Prvi maj je još od početka XX veka najomiljenija radnička manifestacija. Protokom vremena on je od simbola radničke solidarnosti i dana borbe za prava i interese radništva prerastao u svojevrsnu svetkovinu, koja je u svim zemljama u kojima su nakon Drugog svetskog rata ranije postojeći socijalni sistemi zamenjeni socijalističkim društvenim uređenjem postala manifestacija postignutog nivoa društvenog napretka i pouzdanja u kreativnu snagu društvene zajednice. U tom pogledu ni Senta nije predstavljala izuzetak.

Fotografija nam vazda reljefno i nepobitno, dokumentovano i ubedljivo dočarava neponovljive trenutke prošlosti koji su se preselili u večnost. Stoga uprkos tome što se u današnjem svetu, u kojem vladaju nametnuta destrukcija tradicionalnih socijalno-kohezivnih vrednosti Staroga sveta i poplava antikulture, faktografski zasnovane reminiscencije na neka minula vremena čine potpuno deplasiranim, buduća neminovna obnova konstruktivne i kreativne socijalne kohezije u nekoj novoj Renesansi, u vremenu kada se iznova budu otkrivale i obnavljale moći Dela i Tvorbe, biće neophodni faktografski dokazi koji poseduju autentične vrednosne poruke imanentne ljudskoj prirodi, one koje obnavljaju poverenje u Trud i Stvaralaštvo.

Fotografije o senćanskoj Prvomajskoj paradi iz 1946. i 1947. biće stoga dobra prilika da se jedna prolazna slika koju su videle srazmerno malobrojne oči pretvori u trajnu poruku.

Slika

Senta, 1. V 1946. - pripadnici senćanske Poljoprivredno-mašinske stanice pred početak prvomajskog defilea

Ova fotografija načinjena je od strane nepoznatog autora na centralnom gradskom trgu, neposredno uz 1932. godine podignuti ogradni zid nikada dovršene petobrodne bazilike sv. Ištvana koja je bila alocirana na području današnjeg Gradskog parka (ispred pravoslavne Crkve sv. Arhangela Mihaila), a koja je pak srušena naredne, 1947. godine. U pozadini, između transparenta i mladog mašiniste koji stoji na prednjem točku polovnog američkog traktora tipa Oliver 90 koji je Senćanskom srezu darovan od strane Uprave za obnovu i pomoć Ujedinjenih Nacija (UNRRA) tokom prethodne godine, vidi se pročelje tzv. Vujićeve palate (Glavni trg br. 8) sa karakterističnom rizalitnom kolonadom, što znači da je fotograf načinio snimak stojeći nešto malo ispred hotela „Rojal”.

Posebnu zanimljivost predstavlja činjenica da je jedina definitivno identifikovana osoba na fotografiji zapravo potonji legendarni jugoslovenski foto-reporter „Tanjuga” i urednik fotografije u „Politici” Stevan Kragujević-Štica (osoba odevena u svetlo odelo sa kravatom koja se nalazi na levoj strani fotosa, u segmentu između levog fara traktora i leđima ka kameri okrenute ženske osobe delimično prekrivene ukrasnom granom, a koja pak o vratu nosi remen sa karakterističnim refleksnim foto-aparatom marke „Lajka”).

Naročita dokumentarna vrednost fotografije ogleda se u tome što ona predstavlja prvi nepobitni dokaz o tome da je enormno posleratno unapređenje poljoprivredne proizvodnje izvršeno upravo zahvaljujući intenzivnom i državnim posredstvom omogućenom omasovljenju mašinskog parka u srezu. Prvi traktori se u Senti, naime, pojavljuju tek 1927/28. godine, kada su tri imućna zemljoposednika, Muči Ivan, Barši David i Jožef Šarkanj ponajpre za svoje potrebe nabavili poludizel-traktore peštanske fabrike Hofer-Šranc, a koji su potom korišćeni i za uslužno oranje i vršidbu na tuđim posedima.

Godine 1945. u celokupnom senćanskom srezu zatečen je samo 91 traktor sa ukupnim kapacitetom od 2.900 KS, kojima je obrađivana površina od 7.300 katastarskih jutara, te sa vrlo malo priključnih mašina i to uglavnom vršalica. Međutim, već u 1951. na nivou sreza bilo je registrovano 192 traktora sa ukupnim kapacitetom od 8.640 KS, pri čemu je tzv. socijalistički poljoprivredni sektor raspolagao sa 107 traktora ukupnog kapaciteta od 6.700 KS uz pomoć kojih je obrađivana obradiva površina od 48.997 katastarskih jutara.

Od kolikog je značaja bila mehanizacija po sveukupnu socijalnu transformaciju senćanskog sreza i unapređenje njegove poljoprivredne proizvodnje možda ponajbolje ilustruje podatak da je na svakih 100 jutara u opštedruštvenom posedu 1954. godine dolazilo 8 radnika, dok je na sitnom individualnom posedu na svakih 100 jutara bilo angažovano 18 radnika. Bruto-produkt po radniku na društvenom posedu iznosio je 548.000 dinara, u zadrugama 427.000 dinara, dok je u privatnom sektoru iznosio svega 231.000 ondašnjih dinara.

Oni koji su bili najzaslužniji za pomenute produkcione rezultate u tom su vremenu uživali status javno priznatih ličnosti:

Slika

Senta, 1. maj 1947. - polazak senćanske Poljoprivredno-mašinske stanice na Prvomajsku paradu

U međuvremenu se, kao što znamo, mnogo toga promenilo...

P.S: Sve informacije o identitetu osoba koje su prikazane na fotografiji biće više nego dobrodošle. :!:
Acriter et Fideliter!
Slika
Korisnikov avatar
Bibliotekar
Globalni moderator
 
Postovi: 4066
Pridružio se: 09 Dec 2010, 05:41
Lokacija: Senta

Prethodni

Povratak na VAROŠARIJE

Ko je OnLine

Korisnici koji su trenutno na forumu: Nema registrovanih korisnika i 1 gost